El Niño đang đặt ra rủi ro khiến sản lượng cà phê Brazil sụt giảm 15-20% trong năm 2026, theo nhận định của Abic. Mức thiệt hại này đến ngay trong năm Brazil được kỳ vọng đạt sản lượng kỷ lục, khiến giới quan sát ngành cà phê đặc biệt lo ngại.
Nắng nóng cực đoan và mưa phân bố thất thường là hai nguyên nhân chính khiến El Niño gây thiệt hại cho cây cà phê Brazil. Hai yếu tố này làm gián đoạn giai đoạn ra hoa và đậu quả, khiến quả chín không đồng đều và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hạt.
Lo ngại nguồn cung Brazil sụt giảm đã đẩy giá cà phê robusta và arabica trên hai sàn London, New York tăng trong nhiều phiên giao dịch. Tại thị trường trong nước, giá cà phê Tây Nguyên cũng tăng theo, tiến sát mốc 98.000 đồng/kg.
Kịch bản El Niño từng khiến sản lượng cà phê Brazil sụt giảm đáng kể so với dự báo ban đầu. Bài học này đang được đối chiếu với dự báo kỷ lục 66,7 triệu bao của Conab cho năm 2026, đặt ra câu hỏi về mức độ chính xác của các dự báo trước tác động khí hậu. Chuyên trang Giá Cà Phê Hôm Nay phân tích chi tiết mức độ ảnh hưởng, nguyên nhân cụ thể và tác động lên giá cà phê trong nội dung dưới đây, bắt đầu từ câu hỏi về mức độ rủi ro El Niño đối với sản lượng cà phê Brazil trong năm 2026.
El Niño có thể khiến sản lượng cà phê Brazil giảm tới 20% không?
El Niño có thể khiến sản lượng cà phê Brazil giảm tới 20%
Có, El Niño có thể khiến sản lượng cà phê Brazil sụt giảm đáng kể, với mức giảm 15-20% theo cảnh báo của Abic. Mức thiệt hại này xuất hiện đúng thời điểm ngành cà phê Brazil kỳ vọng một vụ mùa kỷ lục, khiến khoảng cách giữa dự báo lạc quan và thực tế sản xuất trở nên đáng chú ý.
Theo Abic, mức thiệt hại 15-20% sản lượng cà phê Brazil do El Niño được xem là “tin rất xấu” trong bối cảnh nguồn cung đang được trông đợi để hạ nhiệt giá cà phê toàn cầu.
Đối chiếu với dự báo sản lượng cà phê Brazil năm 2026, mức giảm 15-20% tương đương hàng chục triệu bao cà phê biến mất khỏi nguồn cung dự kiến.
Khoảng chênh lệch này đặt ra rủi ro lớn cho thị trường cà phê thế giới, vốn đang trông chờ vào vụ mùa bội thu của Brazil để cân bằng cung cầu sau nhiều năm nguồn cung eo hẹp.
Nguyên nhân nào khiến El Niño gây thiệt hại cho sản lượng cà phê Brazil?
Nguyên nhân nào khiến El Niño gây thiệt hại cho sản lượng cà phê Brazil
Nắng nóng cực đoan kết hợp mưa phân bố thất thường làm gián đoạn chu kỳ sinh học của cây cà phê, gây ra thiệt hại sản lượng. Hai yếu tố thời tiết này tác động trực tiếp đến các giai đoạn sinh trưởng nhạy cảm nhất của cây, từ đó kéo giảm năng suất thu hoạch của Brazil trong niên vụ 2026.
Cơ chế tác động của El Niño lên cây cà phê xuất phát từ hai khâu quan trọng dưới đây.
- Gián đoạn giai đoạn ra hoa: nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa lớn cục bộ khiến cây ra hoa không đồng đều, đặc biệt trong giai đoạn ra hoa nửa cuối năm 2026, làm giảm tỷ lệ đậu quả.
- Ức chế trao đổi chất ở nhiệt độ cao: Khi nhiệt độ vượt 27°C, quá trình trao đổi chất của cây cà phê canephora bắt đầu chậm lại; khi vượt 35°C, quá trình này gần như ngừng hoàn toàn.
Theo nhận định của một số nông dân trồng cà phê tại Brazil, thiệt hại do nhiệt độ cao trong nhiều trường hợp còn nghiêm trọng hơn tình trạng thiếu nước, bởi cây mất khả năng quang hợp và phát triển hạt bình thường ngay cả khi đất vẫn đủ ẩm.
Quả chín không đồng đều do rối loạn chu kỳ sinh học kéo theo hệ quả thực tế cho nông dân: thu hoạch trở nên khó khăn hơn và chất lượng hạt cà phê giảm sút.
Mưa trái mùa và nắng nóng ảnh hưởng thế nào đến quá trình ra hoa, đậu quả?
Mưa trái mùa kéo dài tại vùng trồng arabica làm chậm tiến độ thu hoạch và khiến quả cà phê rụng nhiều xuống đất. Vấn đề mưa trái mùa và nắng nóng tác động lên giai đoạn ra hoa, đậu quả của cây cà phê Brazil thể hiện qua hai khía cạnh cụ thể dưới đây.
Lượng mưa lớn bất thường xuất hiện ngoài chu kỳ khiến quả chín sớm mất điểm bám, rụng khỏi cành trước khi thu hoạch, làm giảm sản lượng thực thu và kéo dài thời gian thu gom.
Quả chín không đồng đều do rối loạn thời tiết gây khó khăn cho khâu thu hoạch và làm giảm chất lượng hạt cà phê. Theo ông Wellis Caixeta, Giám đốc thu mua cà phê của hợp tác xã Expocacer tại bang Minas Gerais, tình trạng quả chín không đồng đều buộc nông dân phải thu hái nhiều đợt thay vì một lần, làm tăng chi phí nhân công và kéo dài thời gian phơi sấy.
Xen kẽ giữa các đợt mưa lớn cục bộ và nắng nóng kéo dài tạo ra sự chênh lệch nhiệt ẩm đột ngột, phá vỡ nhịp sinh trưởng bình thường của quả cà phê trong giai đoạn phát triển. Hệ quả là tỷ lệ hạt đạt chuẩn giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị thương phẩm của vụ mùa Brazil năm 2026.
Các vùng trồng cà phê nào của Brazil chịu ảnh hưởng nặng nhất?
Có 2 nhóm vùng trồng cà phê Brazil chịu tác động trái ngược từ El Niño: miền Đông Nam gồm Minas Gerais, Espirito Santo chịu thiệt hại nặng, còn miền Bắc như Rondonia lại thuận lợi. Sự phân hóa này bắt nguồn từ khác biệt về điều kiện khí hậu nền và mức độ đầu tư hệ thống tưới giữa các bang.
Tại Minas Gerais, mưa trái mùa kéo dài làm chậm tiến độ thu hoạch arabica và gia tăng tỷ lệ quả rụng.
Espirito Santo, vùng sản xuất cà phê canephora lớn nhất Brazil, đối mặt nguy cơ sản lượng conilon giảm do đặc tính chu kỳ năng suất luân phiên theo năm cộng hưởng với nắng nóng cực đoan.
Ngược lại, miền Bắc Brazil ghi nhận điều kiện thời tiết thuận lợi hơn khi nhiệt độ và lượng mưa vẫn nằm trong mức trung bình theo mùa.Tại bang Rondonia, nông dân kỳ vọng thu hoạch sẽ vượt dự báo chung của Conab về sản lượng cà phê Brazil, dù chưa có số liệu cụ thể được xác nhận.
Gần như toàn bộ diện tích robusta tại Rondonia trang bị hệ thống tưới, một số nơi dùng cả hệ thống làm mát bằng nước, trong khi nhiều trang trại arabica ở miền Đông Nam vẫn chưa có hệ thống tưới tiêu.
Lo ngại sản lượng Brazil giảm tác động thế nào đến giá cà phê robusta và arabica?
Lo ngại sản lượng Brazil giảm tác động thế nào đến giá cà phê robusta và arabica
Robusta tăng về giá do lo ngại nguồn cung Brazil sụt giảm. Diễn biến giá trên hai sàn London, New York cùng thị trường trong nước phản ánh mối lo này theo hai chiều rõ rệt.
Trên sàn London, giá cà phê robusta hợp đồng giao kỳ hạn tháng 9/2026 tăng nhẹ trong tuần trước, tiến lên vùng giá mới. Hợp đồng giao kỳ hạn tháng 11/2026 cũng nhích tăng theo cùng xu hướng.
Trên sàn New York, giá arabica giao kỳ hạn tháng 9/2026 lại giảm trong tuần trước dù lo ngại nguồn cung Brazil vẫn hiện hữu, cho thấy áp lực bán ngắn hạn tạm lấn át yếu tố cung.
Tại thị trường trong nước, giá cà phê Tây Nguyên tăng tuần thứ 4 liên tiếp, tiến sát mốc 98.000 đồng/kg. Đắk Lắk, Gia Lai và Đắk Nông cùng ghi nhận mức tăng, trong khi Lâm Đồng vẫn giữ vị trí thấp nhất khu vực.
Diễn biến này cho thấy giá cà phê trong nước bám sát tâm lý lo ngại nguồn cung Brazil trên thị trường quốc tế, dù mức độ phản ứng giữa robusta và arabica chưa hoàn toàn đồng pha.
Dự báo sản lượng của Conab và Abic khác nhau như thế nào, và bài học từ El Niño 2023-2024 là gì?
Dự báo sản lượng của Conab và Abic khác nhau như thế nào, và bài học từ El Niño 2023-2024
Conab dự báo sản lượng cà phê Brazil đạt kỷ lục trong khi Abic cảnh báo mức giảm 15-20% do El Niño, tạo ra khoảng cách lớn giữa hai kịch bản. Bài học từ đợt El Niño 2023-2024 cho thấy khoảng cách giữa dự báo và thực tế từng xảy ra trước đây, đặt ra câu hỏi về độ tin cậy của các con số dự báo hiện tại.
Conab công bố mức dự báo 66,7 triệu bao cà phê cho năm 2026, bao gồm cả arabica và canephora. Con số này phản ánh kỳ vọng về một vụ mùa thuận lợi dựa trên diện tích canh tác và chu kỳ sinh trưởng thông thường của cây cà phê.
Ngược lại, Abic đưa ra cảnh báo thiệt hại 15-20% sản lượng dựa trên diễn biến thời tiết thực tế tại các vùng trồng trọng điểm. Cảnh báo này phản ánh rủi ro khí hậu phát sinh sau khi dự báo ban đầu được công bố.
Niên vụ 2024 từng ghi nhận sản lượng cà phê Brazil giảm so với dự báo ban đầu dưới tác động của El Niño. Dự báo ban đầu cho niên vụ này ở mức 58,8 triệu bao, nhưng sản lượng thực tế chỉ đạt 54,2 triệu bao.
Trong niên vụ đó, năng suất giống conilon robusta giảm 5,9% dù arabica bước vào chu kỳ cho năng suất cao theo quy luật hai năm một lần.
Khoảng chênh lệch giữa dự báo và thực tế của niên vụ 2024 làm nổi bật rủi ro tương tự cho năm 2026. Mức giảm 15-20% theo cảnh báo Abic phản ánh rủi ro tương tự kịch bản dự báo lạc quan không khớp thực tế đã từng xảy ra ở niên vụ 2024, tương tự mức chênh 5,9% đã xảy ra ở niên vụ trước.
Nông dân Brazil đã chuẩn bị gì để ứng phó với El Niño kéo dài đến năm 2027?
Nông dân Brazil ứng phó El Niño kéo dài bằng hai hướng chính: mở rộng hệ thống tưới tiêu và tính toán lại rủi ro cho vụ mùa kế tiếp. Hai nhóm giải pháp này phân bổ khác nhau giữa vùng trồng robusta và vùng trồng arabica, đồng thời phản ánh mối lo về diễn biến khô hạn kéo dài sang đầu năm sau.
Hệ thống tưới tiêu giúp giảm thiệt hại ở vùng robusta như thế nào so với vùng arabica?
Vùng trồng robusta tại Rondonia mở rộng hệ thống tưới tiêu và ứng dụng công nghệ làm mát bằng nước để giảm phụ thuộc vào lượng mưa. Theo ông Juan Travain, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê bang Rondonia (Caferon), gần như toàn bộ diện tích robusta của bang trang bị hệ thống tưới, một số khu vực còn lắp đặt hệ thống làm mát bằng nước cho cây. Cách làm này giảm nguy cơ nắng nóng và khô hạn do El Niño gây tác động lớn lên vùng trồng robusta, trái ngược với nhiều trang trại arabica ở miền Đông Nam vẫn thiếu hệ thống tưới tiêu.
Bên cạnh vấn đề tưới tiêu, nông dân còn lo ngại El Niño kéo dài tình trạng khô hạn và nắng nóng cực đoan, ảnh hưởng đến quá trình phát triển hạt cà phê vụ kế tiếp.
Theo ông Luiz Carlos Bastianello, Chủ tịch hợp tác xã Cooabriel, bang Espirito Santo ghi nhận thời tiết bất thường với khoảng cách giữa các đợt mưa kéo dài hơn, xen kẽ những trận mưa ngắn nhưng cường độ lớn.
Sản lượng conilon của bang dự kiến giảm do đặc tính chu kỳ năng suất luân phiên theo năm, cộng hưởng với tác động El Niño. Mức độ ảnh hưởng cụ thể lên vụ mùa 2027 vẫn còn quá sớm để dự báo.
Hệ thống tưới tiêu giúp giảm thiệt hại ở vùng robusta như thế nào so với vùng arabica?
Vùng robusta Rondonia giảm thiệt hại nhờ hệ thống tưới tiêu phủ gần như toàn bộ diện tích, trong khi vùng arabica ở Đông Nam Brazil chịu rủi ro cao hơn do thiếu tưới tiêu. Mức độ ứng dụng tưới tiêu khác nhau giữa hai vùng tạo ra khoảng cách rõ rệt về khả năng chống chịu El Niño.
Tại Rondonia, nông dân robusta chủ động nguồn nước tưới, một số trang trại còn lắp đặt hệ thống làm mát bằng nước để hạ nhiệt cho cây trong những đợt nắng nóng kéo dài. Cách làm này giảm phụ thuộc vào lượng mưa tự nhiên, giữ nhịp sinh trưởng ổn định ngay cả khi thời tiết biến động.
Ngược lại, nhiều trang trại arabica tại Minas Gerais và Espirito Santo vẫn thiếu hệ thống tưới tiêu, phải phụ thuộc hoàn toàn vào lượng mưa theo mùa. Khi mưa phân bố thất thường xen kẽ nắng nóng cực đoan, cây arabica đối mặt nguy cơ ra hoa không đồng đều và quả rụng cao hơn so với vùng robusta có tưới tiêu chủ động.
