Ngành cà phê Mỹ đang vận động mạnh mẽ để duy trì miễn thuế cà phê nhân xanh và bổ sung cà phê hòa tan từ Brazil vào danh sách được miễn thuế, thông qua phiên tham vấn cộng đồng chính thức ngày 8/7 do Hiệp hội Cà phê Quốc gia Mỹ (NCA) dẫn đầu. Đây không đơn thuần là một kiến nghị thuế quan thông thường, mà là cuộc vận động hành lang chiến lược nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng cà phê trị giá hàng tỷ đô la mà Brazil đang nắm giữ vai trò then chốt, chiếm tới 30% tổng nhu cầu cà phê nhập khẩu của toàn thị trường Mỹ.
Nguy cơ tái áp thuế 25% từ cuộc điều tra Mục 301 đang đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với mối quan hệ thương mại cà phê Mỹ và Brazil. Mỹ cáo buộc Brazil có các hành vi thương mại không lành mạnh trong các lĩnh vực từ kỹ thuật số đến quản lý rừng, và nếu mức thuế 25% được tái áp dụng, toàn bộ chuỗi sản phẩm cà phê nội địa từ cà phê uống liền đến các hỗn hợp phục vụ ngành ăn uống đều chịu tác động dây chuyền trực tiếp.
Các chính sách thuế quan từng được áp dụng trong quá khứ đã để lại bài học đắt giá khi giá cà phê tăng vọt trên thị trường nội địa Mỹ và gây áp lực chi phí lớn cho các nhà sản xuất. Với gần 200 triệu người Mỹ trưởng thành sử dụng cà phê hàng ngày, quyết định về chính sách thuế lần này không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp, mà còn chạm đến thói quen tiêu dùng của hàng trăm triệu người dân Mỹ.
Ngành Cà Phê Mỹ Đang Vận Động Điều Gì Trong Chính Sách Thuế Nhập Khẩu Từ Brazil?
Ngành cà phê Mỹ đang vận động hai kiến nghị cốt lõi trong chính sách thuế nhập khẩu từ Brazil, bao gồm duy trì miễn thuế đối với cà phê nhân xanh vốn đã được chấp thuận và mở rộng danh sách miễn thuế để bao gồm cà phê hòa tan, thông qua phiên tham vấn cộng đồng chính thức ngày 8/7 do Hiệp hội Cà phê Quốc gia Mỹ (NCA) dẫn đầu.
Cụ thể hơn, hoạt động vận động này được định hình bởi hai trụ cột chính sách rõ ràng, phản ánh cấu trúc phụ thuộc nhập khẩu của ngành cà phê Mỹ đối với nguồn cung Brazil. Dưới đây là phân tích chi tiết từng khía cạnh của cuộc vận động này.
Cà Phê Nhân Xanh Là Gì và Tại Sao Mỹ Phụ Thuộc Vào Nguồn Cung Từ Brazil?
Cà phê nhân xanh là hạt cà phê chưa qua rang xay, đóng vai trò là nguyên liệu thô đầu vào thiết yếu của toàn bộ chuỗi sản xuất cà phê, từ rang thủ công đặc sản đến sản xuất công nghiệp quy mô lớn.
Cụ thể, cà phê nhân xanh (green coffee beans) là hạt cà phê đã được tách khỏi vỏ quả và lớp thịt, đã qua sơ chế nhưng chưa rang. Đây là dạng nguyên liệu phổ biến nhất trong thương mại cà phê quốc tế vì có thể bảo quản lâu dài và vận chuyển với chi phí thấp hơn so với cà phê đã rang. Các nhà rang xay tại Mỹ, từ doanh nghiệp nhỏ đến các tập đoàn lớn như Starbucks hay Folgers, đều phụ thuộc vào nguồn cung cà phê nhân xanh nhập khẩu để duy trì hoạt động sản xuất.
Brazil đóng vai trò không thể thay thế trong chuỗi cung ứng này. Là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới, Brazil chiếm tới 30% tổng nhu cầu cà phê nhập khẩu của thị trường Mỹ. Điều này có nghĩa là cứ mỗi 10 ly cà phê người Mỹ uống, có đến 3 ly sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc từ Brazil. Mức độ phụ thuộc này khiến bất kỳ thay đổi chính sách thuế quan nào đối với cà phê Brazil đều có khả năng gây ra tác động lan rộng tức thì trên toàn thị trường cà phê nội địa Mỹ.
Cà Phê Hòa Tan Có Được Đưa Vào Danh Sách Miễn Thuế Không?
Chưa, cà phê hòa tan từ Brazil hiện chưa được đưa vào danh sách miễn thuế, và NCA đang tích cực vận động để bổ sung mặt hàng này vào danh sách được hưởng ngoại lệ thuế quan.
Đây là một trong những điểm cốt lõi trong chiến lược vận động của NCA tại phiên tham vấn ngày 8/7. Trong khi cà phê nhân xanh đã được chính quyền Tổng thống Trump phê duyệt miễn thuế trước đó, cà phê hòa tan vẫn chưa được hưởng ngoại lệ tương tự. NCA lập luận rằng cà phê hòa tan không chỉ là một sản phẩm tiêu dùng thông thường mà đóng vai trò then chốt trong chuỗi sản xuất và dịch vụ cà phê nội địa Mỹ.
Cụ thể, cà phê hòa tan từ Brazil là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho nhiều phân khúc sản phẩm đang phát triển mạnh tại thị trường Mỹ:
- Cà phê lon uống liền (RTD coffee): Phân khúc đang tăng trưởng nhanh nhất trong ngành cà phê Mỹ, phụ thuộc trực tiếp vào cà phê hòa tan làm nguyên liệu cơ bản.
- Cốt cà phê lỏng (liquid coffee concentrate): Được sử dụng rộng rãi trong pha chế tại quán và sản xuất đồ uống pha sẵn.
- Si-rô cà phê (coffee syrups): Thành phần không thể thiếu trong các thức uống cà phê biến tấu tại chuỗi cửa hàng.
- Hỗn hợp pha chế dịch vụ ăn uống (foodservice blends): Cung cấp cho khách sạn, nhà hàng, căng-tin và các đơn vị catering quy mô lớn.
Chủ tịch NCA, ông William Murray, nhấn mạnh rằng nếu cà phê hòa tan không được miễn thuế, các nhà sản xuất trong những phân khúc này sẽ chịu áp lực chi phí đầu vào tăng cao, buộc phải chuyển gánh nặng sang giá bán lẻ, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng cuối.
Nguy Cơ Tái Áp Thuế 25% Từ Điều Tra Mục 301 Đe Dọa Ngành Cà Phê Mỹ Như Thế Nào?
Nguy cơ tái áp thuế 25% từ điều tra Mục 301 đang đặt ngành cà phê Mỹ trước ba rủi ro lớn đồng thời: tăng chi phí nguyên liệu đầu vào, gây lạm phát giá tiêu dùng và làm gián đoạn chuỗi cung ứng đã được thiết lập từ nhiều thập kỷ với Brazil.
Để hiểu rõ mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa này, cần phân tích bản chất pháp lý của Mục 301 và các cơ chế mà nó có thể kích hoạt đối với ngành cà phê.
Các Mức Thuế Cà Phê Brazil Đã Thay Đổi Như Thế Nào Từ Năm 2025 Đến Nay?
Mức thuế áp dụng cho cà phê Brazil đã trải qua 4 giai đoạn biến động lớn kể từ năm 2025, phản ánh sự phức tạp trong quan hệ thương mại Mỹ và Brazil.
Bảng dưới đây tóm tắt toàn bộ lịch sử biến động mức thuế cà phê nhập khẩu từ Brazil vào Mỹ, từ mức đỉnh điểm 50% cho đến mức thuế hiện hành 10% sau phán quyết của Tòa án Tối cao.
| Giai đoạn | Mức thuế áp dụng | Loại sản phẩm | Sự kiện dẫn đến thay đổi |
|---|---|---|---|
| 2025 (ban đầu) | 50% | Toàn bộ hàng hóa Brazil, bao gồm cà phê | Mỹ áp thuế diện rộng lên hàng hóa Brazil |
| 2025 (tiếp theo) | 0% (miễn thuế) | Cà phê nhân xanh | Chính phủ Mỹ phê duyệt ngoại lệ miễn thuế cho cà phê nhân xanh |
| 2025 (sau đó) | 50% | Cà phê hòa tan | Cà phê hòa tan không được đưa vào danh sách miễn thuế |
| Hiện tại | 10% | Cà phê hòa tan | Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ phần lớn chính sách thuế quan, kéo mức thuế xuống mức chung toàn cầu |
Diễn biến trên cho thấy mức thuế đối với cà phê Brazil không phải là một chính sách ổn định mà liên tục thay đổi theo các áp lực pháp lý và chính trị. Giai đoạn chịu mức thuế 50% là thời điểm khó khăn nhất đối với các nhà sản xuất cà phê Mỹ phụ thuộc vào nguồn cung Brazil, khi chi phí nguyên liệu đầu vào tăng vọt và biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể. Việc cà phê hòa tan hiện chỉ chịu mức thuế 10% là kết quả trực tiếp từ phán quyết tư pháp, không phải từ một chính sách thương mại chủ động, điều này khiến mức thuế này có thể bị thay đổi nếu Mỹ tái áp thuế theo kết quả điều tra Mục 301.
Thuế Quan Cà Phê Tác Động Thế Nào Đến Giá Cả và Người Tiêu Dùng Mỹ?
Có, thuế quan cao đã từng gây lạm phát giá cà phê rõ rệt trên thị trường nội địa Mỹ, và nếu mức thuế 25% được tái áp dụng, hàng trăm triệu người tiêu dùng sẽ chịu tác động trực tiếp.
Theo số liệu từ Hiệp hội Cà phê Quốc gia Mỹ (NCA), gần 200 triệu người Mỹ trưởng thành sử dụng cà phê hàng ngày. Con số này đặt cà phê vào vị trí của một mặt hàng thiết yếu trong sinh hoạt hàng ngày của người dân Mỹ, không khác gì điện hay nước, và bất kỳ sự biến động giá nào cũng lan rộng ngay lập tức đến túi tiền của người tiêu dùng.
Cơ chế truyền dẫn tác động của thuế quan lên giá tiêu dùng diễn ra theo hai tầng:
Tầng 1: Tác động trực tiếp đến nhà sản xuất
Các doanh nghiệp sản xuất cà phê nội địa Mỹ sử dụng cà phê Brazil làm nguyên liệu đầu vào sẽ phải đối mặt với chi phí nguyên liệu tăng cao đột ngột. Các phân khúc chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bao gồm:
- Nhà sản xuất cà phê uống liền (instant coffee manufacturers)
- Nhà sản xuất cốt cà phê lỏng (liquid concentrate producers)
- Nhà sản xuất si-rô cà phê (coffee syrup manufacturers)
- Nhà cung cấp hỗn hợp pha chế cho ngành dịch vụ ăn uống (foodservice blend suppliers)
Tầng 2: Tác động gián tiếp đến người tiêu dùng cuối
Khi chi phí sản xuất tăng, các doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá bán lẻ để bảo toàn biên lợi nhuận. Điều này có nghĩa là người tiêu dùng Mỹ sẽ phải trả nhiều tiền hơn cho mỗi ly cà phê, mỗi hộp cà phê lon hay mỗi gói cà phê hòa tan. Trong bối cảnh lạm phát đang là mối quan tâm hàng đầu của người tiêu dùng Mỹ, việc giá cà phê tăng thêm do chính sách thuế quan là một áp lực không đáng có và hoàn toàn có thể tránh được nếu chính sách miễn thuế được duy trì.
Đây chính là lý do cốt lõi mà ông William Murray, Chủ tịch NCA, nhấn mạnh trong phiên tham vấn: bảo vệ miễn thuế cà phê Brazil không chỉ là việc của doanh nghiệp, mà là bảo vệ quyền lợi của gần 200 triệu người tiêu dùng cà phê Mỹ.
Chính Sách Thuế Quan Cà Phê Từ Brazil Khác Gì So Với Các Nước Sản Xuất Cà Phê Lớn Khác Xuất Khẩu Vào Mỹ?
Chính sách thuế quan cà phê từ Brazil khác biệt rõ rệt so với các quốc gia sản xuất cà phê lớn khác ở chỗ Brazil là trọng tâm của cả một cuộc điều tra thương mại toàn diện theo Mục 301, trong khi Việt Nam, Indonesia và Colombia chịu các cơ chế thuế quan và đàm phán riêng biệt không liên quan đến điều tra Mục 301.
Sự khác biệt này không chỉ là vấn đề mức thuế suất mà phản ánh bản chất chiến lược và phức tạp của quan hệ thương mại Mỹ và Brazil trong bức tranh thương mại cà phê toàn cầu rộng hơn.
Việt Nam và Indonesia Có Được Hưởng Chính Sách Miễn Thuế Tương Tự Như Brazil Không?
Không, Việt Nam và Indonesia không được hưởng chính sách miễn thuế cà phê tương tự như Brazil, vì cả hai quốc gia này đều chịu các mức thuế quan riêng trong khuôn khổ chính sách thương mại Mỹ và chưa đàm phán được ngoại lệ miễn thuế đặc thù cho ngành cà phê như Brazil đã có.
Brazil có lợi thế đặc biệt do quy mô xuất khẩu cà phê quá lớn (chiếm 30% thị phần nhập khẩu Mỹ), khiến ngành cà phê Mỹ có động lực vận động mạnh mẽ hơn cho ngoại lệ thuế quan đối với riêng Brazil. Trong khi đó, Việt Nam và Indonesia, dù là những quốc gia sản xuất cà phê lớn, chưa có khuôn khổ miễn thuế đặc thù tương đương trong quan hệ thương mại song phương với Mỹ.
Phán Quyết Của Tòa Án Tối Cao Mỹ Đã Thay Đổi Cục Diện Thuế Quan Cà Phê Như Thế Nào?
Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đã trực tiếp kéo mức thuế cà phê hòa tan Brazil từ 50% xuống còn 10%, tạo ra một bước ngoặt pháp lý hiếm gặp khi quyết định tư pháp định hình lại chính sách thuế quan hành pháp trong ngành thực phẩm và nông sản.
Đây là một tiền lệ quan trọng cho thấy các phán quyết tư pháp có thể trở thành công cụ kiểm soát quyền lực hành pháp trong lĩnh vực thuế quan. Tuy nhiên, bước ngoặt này cũng mang tính bất ổn: mức thuế 10% hiện hành không phải là kết quả của một thỏa thuận thương mại bền vững mà là hệ quả của một phán quyết pháp lý, có nghĩa là nếu Mỹ tái áp thuế theo kết quả điều tra Mục 301, mức thuế có thể leo thang trở lại và ngành cà phê Mỹ lại phải đối mặt với vòng lặp bất ổn chính sách tương tự.
